Η μάχη του σπόρου

Σε όλο τον κόσμο διεξάγεται μια σκληρή μάχη ανάμεσα σε αγρότες, αγροτοσυνεταιριστικούς οργανισμούς και μεσάζοντες, κυβερνήσεις και διεθνείς φορείς, πολυεθνικές εταιρείες και οργανώσεις αντιβιστών με αντικείμενο τους σπόρους, τον έλεγχο της παραγωγής και τη διακίνηση προϊόντων.

Κείμενο: Νάσος Τορνάρος

Σπόροι

Σε παγκόσμιο θέμα με ανυπολόγιστες διαστάσεις και απρόβλεπτες συνέπειες εξελίσσεται ο έλεγχος των σπόρων και οι αιτιάσεις που εγείρουν οι μεγάλες εταιρείες αναπαραγωγής. Όπως είναι γνωστό οι μεγάλες πολυεθνικές της αγροβιοτεχνολογίας έχουν χωρίσει την υφήλιο σε μεγάλες καλλιεργητικές περιφέρειες και κάνουν λόγο για κοινά χαρακτηριστικά στην καλλιέργεια. Ας δούμε τι μορφή λαμβάνει η μάχη σε μια σειρά ενδεικτικές χώρες.

 

Στη Γαλλία μετά το πέρας μιας δεκαετίας και συνεχιζόμενων απαγορεύσεων από την Ε.Ε, η χώρα ευελπιστεί να εισάγει ΓΤΟ για καλλιέργεια από τον Δεκέμβριο του 2008. Αναμένεται να εφαρμόσει πρακτικές που θα συνεισφέρουν στη διατήρηση της βιοποικιλότητας με την δημιουργία ‘ελευθέρων ζωνών’. Θυμίζουμε ότι πρώτη η Ισπανία είχε εισάγει γενετικά τροποποιημένο σπόρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση με την καλλιέργεια   ‘αραβοσίτου Bt’ το 2001 και έκτοτε πολλές χώρες προσπαθούν ακολουθήσουν το παράδειγμά της. Στη Νορβηγία, η κυβέρνηση διάλεξε την πόλη Σβάλμπααρντ, 1.120 χιλιόμετρα από το Βόρειο Πόλο ως το κέντρο γενετικών πόρων των Σκανδιναβικών χωρών. Μαζί με το Global Crop Diversity Trust, δημιούργησαν μια από τις τράπεζες σπόρων που θα συμμετέχουν στο παγκόσμιο δίκτυο αποθήκευσης σπόρων (ύστερα από απόφαση της Διεθνούς Συνθήκης Γενετικών Πόρων Φυτών του 2004). Οι υπόλοιπες τράπεζες δεν έχουν καν δρομολογηθεί σε αντίθεση με τη συγκεκριμένη που χρηματοδοτήθηκε εξ ολοκλήρου από την νορβηγική κυβέρνηση και κόστισε 8 εκατ. δολάρια. Φιλοδοξία του εγχειρήματος είναι η συλλογή σπόρων από όλα τα είδη και όλες τις ποικιλίες παγκοσμίως. Κολοσσιαίο έργο που θα χρειαστεί πολλά χρόνια για να ολοκληρωθεί, άλλα θα αποτελέσει το τελευταίο κάστρο για την διατήρηση της βιοποικιλότητας. Ηδη έχουν συλλεχθεί οι σπόροι από όλες τις ποικιλίες πατάτας της Χιλής και του Περού.

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού τώρα, στις ΗΠΑ και συγκεκριμένα στο Grand Island, στη Νεμπράσκα, οι επιστήμονες της της Monsanto και άλλων εταιρειών που οδηγούν την κούρσα των μεταλλαγμένων προσπαθούν να σκαρώσουν ένα γενετικό ‘μαγικό’ που η ίδια η φύση έχει πρόβλημα, εδώ και εκατομμύρια χρόνια εξέλιξης, να επιτύχει. Στόχος είναι η δημιουργία ποικιλιών αραβοσίτου, σιταριού και άλλων καλλιεργειών που θα ευδοκιμούν με μικρότερες ποσότητες νερού. Μην βιαστείτε, όμως, να βγάλετε συμπεράσματα…Δεν το κάνουν για το περιβάλλον το οποίο αποστραγγίζουν. Αγώνας δρόμου είναι για το κέρδος, όπου η εταιρεία βιοτεχνολογίας που νικήσει, θα γίνει ‘χρυσή’ τουλάχιστον…

 

ΖΑΜΠΙΑ

Ο πρόεδρος Mwanawasa, σε περίοδο παρατεταμένης ξηρασίας και με 3 εκατ. κατοίκους στα πρόθυρα λιμοκτονίας, αρνείται φορτίο αραβόσιτου από τις Η.Π.Α. επειδή δεν γνώριζε εάν περιείχε ΓΤΟ. Θα ήταν προς τιμήν του, αλλά όπως ακούγεται βρετανικές αλυσίδες super-market απείλησαν πως θα διακόψουν την εισαγωγή αγροτικών προϊόντων από τη χώρα, εάν δεχθεί την παρτίδα με την απεσταλμένη βοήθεια.

 

ΡΟΥΑΝΤΑ

Η χώρα βγαίνει από μακροχρόνιο εμφύλιο πόλεμο. Οι αγρότες της είναι άνθρωποι με μικρές εκτάσεις στις οποίες καλλιεργούν μπανανόδεντρα, κακαόδεντρα και αραβόσιτο. Η παραγωγή αν δεν πουληθεί γρήγορα, σαπίζει. Καμία επεξεργασία των τροφίμων, καμία υποδομή για ψύξη και συντήρηση των προϊόντων … Ολόκληρη η Υποσαχάρια Αφρική είναι έτοιμη να ενδώσει σε νέους σπόρους που εγγυώνται ανθεκτική παραγωγή.

 

ΑΙΤΗ

10,2 εκατ. δολάρια θα στείλει ο FAO στην πληγείσα, από δύο τυφώνες, χώρα, στην οποία οι αγρότες ανέρχονται στο 80% του πληθυσμού. Μία από τις 10 φτωχότερες χώρες του κόσμου, η Αϊτή είναι ευάλωτη στις φυσικές καταστροφές που καταστρέφουν τις σοδειές και, φυσικά,   είναι δεκτική σε μια πρωτοβουλία που θα αποκαθιστούσε την καλλιέργεια της γης μέσω νέας γενιάς σπόρων.

 

ΡΩΣΙΑ – ΟΥΚΡΑΝΙΑ

Η αγροτική παραγωγή στους δύο αυτούς σιτοβολώνες θα αυξηθεί κατακόρυφα φέτος φτάνοντας τους 73 εκατ. τόνους (+15% από πέρυσι). Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τροφίμων, οι χώρες αυτές θα επωφεληθούν από τις υψηλές τιμές των σιτηρών παγκοσμίως οι οποίες φλερτάρουν με τους νέους σπόρους.

 

ΤΟΥΡΚΙΑ

Εκεί θα εδρεύει το κέντρο διανομής σπόρων για την Κεντρική Ασία, στο πλαίσιο της παγκόσμιας προσπάθειας για την εύρεση κατάλληλων σπόρων ακόμα και στις απομακρυσμένες περιοχές του Ιράν, του Ιράκ κ.ά. Απώτερος, σκοπός αυτού του περιφερειακού διανομέα των μεγάλων εταιρειών αγροβιοτεχνολογίας είναι το ‘άνοιγμα’ προς μια παρθένα αγορά.

 

ΙΝΔΙΑ

Το γενετικά τροποποιημένο ‘βαμβάκι Bt’- αντίστοιχο του αραβόσιτου (έχουν μεταφέρει και σ’ αυτό το βακτηριακό DNA), είναι η κύρια αιτία της μείωσης των αυτοκτονιών των Ινδών αγροτών. Οι αυτοκτονίες, εθνική μάστιγα την τελευταία δεκαετία λόγω των υπέρογκων χρεών που είχαν οι παραγωγοί, υποχωρούν καθώς η συγκεκριμένη ποικιλία, απαλλάσσει τους αγρότες από τα έξοδα των ψεκασμών για έντομα.

 

ΙΝΔΟΝΗΣΙΑ

Τεράστιες πυρκαγιές έχουν και τα καταπράσινα νησιά της Ινδονησίας, αλλά όχι από οικοπεδοφάγους όπως στην καθ’ ημάς Ανατολή. Εκεί τις φωτιές βάζουν εταιρείες αγροτικής εκμετάλλευσης για να πετύχουν την εξάπλωσή τους. Χωρίς τους ενοχλητικούς αγρότες, των οποίων την περιουσία υφαρπάζουν, κάθε χρόνο προσθέτουν καινούρια καλλιεργήσιμα τμήματα στα ήδη υπάρχοντα, εντατικοποιώντας την παραγωγή και καταστρέφοντας το περιβάλλον.