Και αν οι οικολόγοι έχουν λάθος;

«Αν η Πράσινη Ακτίνα δεν διαχυθεί γόνιμα σε μια συμβιωτική και συμπαθητική ανάπτυξη του πολιτισμού και της ψυχής μας, μια σειρά κρίσεων, με κορυφαία αυτή της κλιματικής αλλαγής, θα μας κλείσουν την αυλαία καταστροφικά.»

Αλέξανδρος Μπέλεσης, Μέλος της Μ.Κ.Ο. Σόλων για τη Σύνθεση και τον Οικολογικό Πολιτισμό στον 21ο αιώνα. (www.solon.org.gr) info@solon.org.gr

Η συζήτηση για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των δραστηριοτήτων του ανθρώπου, τείνει να ξεφύγει από το πραγματικό της επίκεντρο που είναι η δραστική μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Η μείωση αυτή προσβάλει το σημερινό οικονομικό μοντέλο στην καρδιά του χωρίς ορατή εναλλακτική κοσμοθεωρία. Τα θιγόμενα συμφέροντα είναι τεράστια και υπάρχει πεδίο δόξης λαμπρό για απόσπαση της προσοχής από την ουσία του ζητήματος. Πόσο είναι αθώο ότι κάθε τόσο η προσοχή εστιάζεται σε «αποκαλύψεις συνομωσίας» εκείνων που καθιστούν την ανθρώπινη δραστηριότητα υπεύθυνη για τις κλιματικές αλλαγές ξεχνώντας να μιλήσουν για την ταμπακιέρα;

Περιβαλλοντικό αποτύπωμα και καταναλωτισμός

Εάν δεν μειώσουμε αισθητά την κατανάλωση, τότε το οικοσύστημα -του οποίου είμαστε μέρος- κινδυνεύει με κατάρρευση. Ήδη κινδυνεύει το 1/3 των καταγεγραμμένων ζώων και φυτών.Τα φαινόμενα γνωστά: υπεραλίευση, λειψυδρία, ερημοποίηση, αύξηση διεθνών συγκρούσεων κλπ. Η μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος, δεν είναι τόσο απλό ζήτημα όσο συνήθως νομίζεται, καθώς συνδέεται άμεσα με τη μείωση του καταναλωτισμού η οποία «μειώνει το ΑΕΠ» και την «ανάπτυξη». Όλα αυτά δηλαδή που ταυτίζονται με την ποιότητα ζωής. Μια «καθόλου αθώα απάτη της αγοράς» όπως λέει ο Τζόν Γκαλμπρέιθ. Θα μπορούσαν να κλονιστούν οι τράπεζες, τα χρηματιστήρια, και ο εμπορικός και βιομηχανικός ιστός της οικονομίας.

Περιβαλλοντικό αποτύπωμα και ηθική στάση ζωής

Ενώ η μείωση του καταναλωτισμού εξετάζεται συνήθως από τη σκοπιά της βιωσιμότητας του ανθρώπινου είδους, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε την ηθική της διάσταση. Αποτελεί πρόκληση –στην εποχή της μελέτης της ψυχολογίας των ζώων και της νοημοσύνης των φυτών- η εξόντωση της ζωής για την ικανοποίηση επιθυμιών που πυροδότησαν οι «δημιουργοί συναίνεσης» του κεφαλαίου. Μιλάμε για καταναλωτισμό που δεν σχετίζεται με την ποιότητα της ζωής, αλλά την κοινωνική επίδειξη. Η οικονομική κρίση του 2008, θεμελιώθηκε επάνω σε στεγαστικά δάνεια που ξεπερνούσαν κατά πολύ τις πραγματικές ανάγκες. Κλείνουμε αισιόδοξα με τον Έριχ Φρομ που θεωρεί πως υπό προϋποθέσεις «ο ανθρώπινος χαρακτήρας μπορεί να αλλάξει» «προκειμένου να ξεπεράσει την τάση του έχειν και να επιτείνει την τάση του είναι»

Συνεπώς:

Η σημαντική μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος (άρα και του καταναλωτισμού):

  • είναι ζητούμενο ανεξάρτητα από το αίτιο των κλιματικών αλλαγών
  • δεν αποτελεί μόνο θέμα βιωσιμότητας αλλά και ηθικής στάσης. Συνδέεται με την αβλάβεια, την απελευθέρωση από την επιθυμία, τη μετατόπιση από το «έχειν στο είναι»

Συμπέρασμα

«Όλα δείχνουν ότι διανύουμε την Πράσινη Καμπή ή τον Πράσινο Μετασχηματισμό. Συνεπώς ή θα αναπτυχθεί ένα θεμελιακό Πράσινο Σχέδιο ή η άγρια ανάπτυξη σαν μια Χίμαιρα θα μας σύρει στη χειρότερη καταστροφή χωρίς καμία έξοδο κινδύνου. Ο αιώνας μας ή θα είναι ένας Πράσινος Αιώνας ή ένα ολοκαύτωμα. Αν η Πράσινη Ακτίνα δεν διαχυθεί γόνιμα σε μια συμβιωτική και συμπαθητική ανάπτυξη του πολιτισμού και της ψυχής μας, μια σειρά κρίσεων, με κορυφαία αυτή της κλιματικής αλλαγής, θα μας κλείσουν την αυλαία καταστροφικά». Η λοιπόν εμείς θα καταστρέψουμε και θα μετουσιώσουμε ό,τι εμποδίζει την αλλαγή αυτή αναπτύσσοντας μια Απελευθερωτική Ιδεολογία ή θα αφήσουμε να συνεχιστεί η Τραγική Παράσταση μέχρι τέλους».