Περί της ανόδου της θερμοκρασίας του πλανήτη

Σαν όρος, η «υπερθέρμανση του πλανήτη» αναδύθηκε στις δημόσιες συζητήσεις τα τελευταία χρόνια για να περιγράψει το φαινόμενο της δέσμευσης της θερμότητας στην ατμόσφαιρα της γης ή αλλιώς, όπως είναι γνωστό, το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Η θερμότητα αυτή, σύμφωνα με την πλειονότητα των επιστημόνων, αυξάνεται… Η άνοδος της θερμοκρασίας καταγράφεται ότι είναι μεγαλύτερη κατά πολύ στο επίπεδο του εδάφους και μικρότερη στο επίπεδο των ωκεανών μια που η θάλασσα έχει την ιδιότητα να απορροφάει έναν μεγάλο όγκο της θερμότητας.

Η άνοδος της θερμοκρασίας είναι άμεσα συνυφασμένη με την άνοδο των εκπομπών αερίων στην ατμόσφαιρα όπως του διοξειδίου του άνθρακα ή το μεθανίου. Τα αέρια αυτά έχουν την ιδιότητα να δημιουργούν συνθήκες θερμοκηπίου. Δημιουργούν δηλαδή ένα αόρατο «προστατευτικό» κάλυμμα, εμποδίζοντας έτσι την θερμότητα της ατμόσφαιρας της γης να αποδεσμευθεί προς τα ευρύτερα επίπεδα.

Η συγκέντρωση των αερίων στην ατμόσφαιρα που προκαλεί το φαινόμενο του θερμοκηπίου οδηγεί αναπόφευκτα στην αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη. Αύξηση αργή αλλά σταδιακή. Σύμφωνα με κάποιες μελέτες του ΟΗΕ, από τα μέσα  του 19ου αιώνα μέχρι και  τις αρχές του 21ου αιώνα, η θερμοκρασία του πλανήτη έχει αυξηθεί κατά  μέσο όρο 0.5o C. Σήμερα, υπάρχουν περιοχές  όπου η άνοδος της θερμοκρασίας στο επίπεδο του εδάφους είναι της τάξης των +1.5o C, γεγονός που έχει προκαλέσει ανησυχίες και έχει εγείρει διεθνώς έναν κύκλο συζητήσεων μεταξύ των επιστημόνων γύρω από το κατά πόσο μια άνοδος αυτής της τάξης είναι ακίνδυνη. Και εάν σε περίπτωση που δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο, τότε ποιό θα πρέπει να θεωρείται το «ανώτατο» όριο της ανόδου της θερμοκρασίας, το οποίο αν ξεπεραστεί, θα χτυπήσει ο κώδωνας του κινδύνου για τον άνθρωπο και τον πλανήτη.

Οι προβλέψεις για τις μελλοντικές συνέπειες της υπερθέρμανσης της γης κινούνται σε ένα ευρύ φάσμα. Υπάρχουν ακραίες αναφορές που μιλάνε για καταστροφές βιβλικών διαστάσεων, όπως η καταστροφή καλλιεργειών εκατομμυρίων στρεμμάτων, οι θάνατοι χιλιάδων ανθρώπων, η εκδήλωση ακραίων καιρικών φαινομένων όπως τσουνάμι, πλημμύρες, κα. Υπάρχουν και κάποιες πιο ψύχραιμες προβλέψεις ή ακόμη και δύσπιστες οι οποίες αμφισβητούν σθεναρά όλα τα σενάρια περί καταστροφής που πλανήτη, υποστηρίζοντας ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο σοβαρά όσο κάποιοι ισχυρίζονται. Δεν είναι λίγοι οι ερευνητές που επισημαίνουν πως, ακόμη και αν καταφέρναμε να διατηρήσουμε σταθερά τα επίπεδα συγκέντρωσης διοξειδίου του άνθρακα, η υπερθέρμανση του πλανήτη θα συνεχίζονταν.

Οποιαδήποτε πρόβλεψη για τις ακριβείς συνέπειες που μπορεί να έχει η άνοδος της θερμοκρασίας του πλανήτη είναι παρακινδυνευμένη. Αναμφίβολα όμως το φαινόμενο της υπερθέρμανσης θα μετασχηματίσει δραστικά τον τρόπο που σκεφτόμαστε για το σχεδιασμό, την οργάνωση και λειτουργία των νέων αλλά και των ήδη υπαρχόντων αστικών συγκροτημάτων. Ασφαλώς και η άνοδος της θερμοκρασίας θα έχει κάποιες συνέπειες πάνω στον τρόπο με τον οποίο αντιδρούν και συμπεριφέρονται η χλωρίδα και η πανίδα. Γίνεται λόγος μάλιστα ότι θα επηρεάσει ακόμη και την αναδιανομή του παγκόσμιου πλούτου εξαιτίας των μετασχηματισμών που θα λάβουν χώρα στο χειρισμό των φυσικών πόρων τόσο σε τοπικό/εθνικό επίπεδο όσο και σε παγκόσμιο.

Στην καλύτερη περίπτωση οι χειρότερες προβλέψεις θα διαψευστούν. Ωστόσο δε χρειάζεται να περιμένουμε για να δούμε εάν αποδειχθούν αληθινές για να αρχίσουμε να αποκτούμε μια οικολογική συνείδηση και μια στάση ζωής περισσότερη φιλική προς το φυσικό μας περιβάλλον.